Đau bụng là
một trong những lý do phổ biến nhất khiến bệnh nhân phải tìm đến sự trợ giúp y
tế. Tuy nhiên, do cấu trúc các cơ quan trong khoang bụng nằm gần nhau, nhiều
người thường lầm tưởng cơn đau ruột thừa nguy hiểm là dấu hiệu đau dạ dày thông
thường. Sự chậm trễ trong chẩn đoán viêm ruột thừa có thể dẫn đến nhiều biến chứng
nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng.
I. Tổng
quan về Đau dạ dày và Viêm ruột thừa
- Đau dạ dày (Cơn đau dạ dày cấp/mạn
tính): Là tình
trạng tổn thương, viêm hoặc loét niêm mạc dạ dày. Bệnh mang tính chất tái
phát và hiếm khi đe dọa tính mạng ngay lập tức (trừ trường hợp thủng dạ
dày hoặc xuất huyết tiêu hóa nặng).
- Viêm ruột thừa: Là tình trạng cấp cứu ngoại
khoa xảy ra khi lòng ruột thừa bị tắc nghẽn (do sỏi phân, phì đại mô bạch
huyết...). Tình trạng này tiến triển rất nhanh, cần được phẫu thuật cắt bỏ
sớm để tránh nguy cơ vỡ ruột.
II. Bảng
so sánh nhanh cách phân biệt Đau dạ dày và Đau ruột thừa
|
Tiêu
chí phân biệt
|
Đau dạ
dày
|
Viêm
ruột thừa (Cấp tính)
|
|
Vị trí
đau chính
|
Vùng thượng
vị (trên rốn, dưới xương ức).
|
Hố chậu phải
(bụng dưới bên phải).
|
|
Sự di
chuyển cơn đau
|
Không di
chuyển, chỉ lan ra sau lưng hoặc ngực.
|
Ban đầu
đau quanh rốn/thượng vị, sau 2–12h di chuyển xuống hố chậu phải.
|
|
Tính chất
đau
|
Đau âm ỉ,
nóng rát, có thể thành cơn sau ăn hoặc khi đói.
|
Đau nhói,
tăng dần, đau liên tục không giảm.
|
|
Thân
nhiệt
|
Thường
không sốt.
|
Thường có
sốt nhẹ (37.5°C – 38.5°C).
|
|
Phản ứng
thành bụng
|
Bụng mềm, ấn
vào chỉ tức nhẹ.
|
Bụng đề
kháng/cứng, ấn vào đau nhói dữ dội (Phản ứng ứng dội).
|
III. Chi
tiết các dấu hiệu lâm sàng cần lưu ý
1. Vị trí
và lộ trình của cơn đau
- Trong đau dạ dày: Cơn đau tập trung ở vùng thượng
vị. Người bệnh cảm thấy cào xé, rát buốt hoặc co thắt. Cơn đau có xu
hướng liên quan trực tiếp đến bữa ăn (đau khi quá đói hoặc sau khi ăn đồ
cay, chua, chứa caffeine).
- Trong viêm ruột thừa: Điểm đặc trưng nhất là sự di
chuyển của vị trí đau. Bệnh nhân thường bắt đầu bằng cơn đau khó chịu
mơ hồ quanh rốn. Sau một vài giờ, khi tình trạng viêm lan ra lớp phúc mạc
thành, cơn đau sẽ "trú ngụ" và nhói lên rõ rệt tại điểm
McBurney (vùng hố chậu phải).
2. Các
triệu chứng toàn thân đi kèm
- Sốt và nhiễm trùng: Viêm ruột thừa là một phản ứng
viêm cấp tính do vi khuẩn, do đó bệnh nhân hầu như luôn có biểu hiện sốt
nhẹ kèm cảm giác mệt mỏi, môi khô, lưỡi dơ. Đau dạ dày thông thường không
gây sốt.
- Rối loạn tiêu hóa: Cả hai đều có thể gây buồn nôn.
Tuy nhiên, nôn do đau dạ dày thường mang lại cảm giác dễ chịu hơn sau khi
nôn. Ngược lại, nôn do viêm ruột thừa không giúp bệnh nhân giảm đau.
3. Phản ứng
thành bụng (Dấu hiệu ngoại khoa quan trọng)
- Đau dạ dày: Khi ấn nhẹ vào vùng bụng, cơ bụng
vẫn thả lỏng, mềm mại.
- Viêm ruột thừa: Khám lâm sàng cho thấy có phản
ứng thành bụng. Khi bác sĩ hoặc người thăm khám ấn nhẹ vào vùng bụng
dưới bên phải rồi buông tay đột ngột, bệnh nhân sẽ giật mình vì đau nhói
(Dấu hiệu cảm ứng phúc mạc/phản ứng dội). Thành bụng ở vùng này có thể co
cứng lại như một phản xạ tự vệ của cơ thể.
IV. Cảnh
báo: Nguy cơ biến chứng nguy hiểm khi tự dùng thuốc giảm đau
Một trong những
sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất của người bệnh khi bị đau bụng là tự ý
mua thuốc giảm đau, thuốc giảm co thắt hoặc kháng sinh tại nhà.
Hậu quả của
việc tự dùng thuốc:
- Làm "mờ" triệu chứng: Thuốc giảm đau sẽ ức chế tín hiệu
đau, khiến người bệnh lầm tưởng bệnh đã khỏi.
- Mất "thời gian vàng" xử
trí: Trong vòng
24–36 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên, nếu không được phẫu
thuật, nguy cơ vỡ ruột thừa là cực kỳ cao.
- Viêm phúc mạc toàn thể: Khi ruột thừa vỡ, phân và vi
khuẩn sẽ tràn vào khoang bụng, gây nhiễm trùng lan rộng (viêm phúc mạc), dẫn
đến sốc nhiễm trùng, suy đa tạng và tỷ lệ tử vong cao.
V. Lời
khuyên từ dược sĩ Nhân Văn
Khi xuất hiện
các cơn đau bụng chưa rõ nguyên nhân, đặc biệt là đau vùng bụng dưới bên phải,
người bệnh cần thực hiện các bước sau:
- Dừng ngay việc ăn uống: Để chuẩn bị cho trường hợp cần
can thiệp phẫu thuật cấp cứu khẩn cấp.
- Không tự ý dùng thuốc: Không uống bất kỳ loại thuốc giảm
đau hay thuốc chườm nóng/chườm đá nào lên vùng bụng.
- Đến ngay cơ sở y tế gần nhất: Các bác sĩ sẽ tiến hành siêu âm
ổ bụng, xét nghiệm công thức máu hoặc chụp CT-scan để đưa ra chẩn đoán
chính xác nhất trong thời gian ngắn nhất.
🔎 Xem thêm chi tiết tại: https://youtube.com/shorts/pz6X6Mj5eQs?feature=share
Để được
tư vấn các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hãy đến ngay Nhà thuốc Phương Hồng –
334 Lê Văn Lương, P. Tân Hưng, TP. Hồ Chí Minh.
Hotline: 0879.112.233